سابقه تاریخی ولایت پروان(2)

تاریخ:پنجشنبه 7 اردیبهشت 1391-08:34 ب.ظ

رویداد های تاریخی

1.      شكست مغولان 

در روزگار كه هیچ قدرت توان ایستادگی در برابرنیروی سیل­آسای مغول را در ذهن شان هم نمی آورد ایستادگی و مقاومت را در برابر این لشكر استادگی ومقاومت در برابر اراده الهی می­پنداشت ،زیراجرقه های شمشیر لشكر مغول را خشمی خدا می­دانست كه بادست چنگیز ولشكریانش بر فرق مسلمانان می كوفت . باز هم عدّه ای از مسلمانان در جاجای جهان اسلام در برابر این بلای خانمان سوز الهی پای می فشرد ومقاومت می­كرد. ولی اكثر این مقاومتها جز كشته شدن ثمره ی دیگر در بر نداشت ولی مورد بود كه این مقاومت ولو برای مدّت زمان كوتا به پیروزی منجر شد مقاومت درجنگ پروان بود(ارچند به جهت اختلاف برای غنیمت ناچیز اتحاد خودشانرا از دست دادند) كه در این باره تاریخ نویسان اشاره دارد ازجمله   

میر غلام محمد غباردر تألیف خود افغانستان در مسیرتاریخ می نویسد:  جنگ پروان تنها رویدادی است که مغولان در آن با شکست رو به‌رو شدند، به عبارت دیگرجنگهایی شدیدی که باشندگان پروان در برابر چنگیز خان کردند  ، سبب شد که چنگیر برای نخستین بار مزه تلخ شکست رادر پروان  بچشد . .فرهنگ بزرگ جهان اسلام: بارتولد نیز این رویداد را بزرگ‌ترین ناکامی مغولان دانسته است ، وگوید مغولان پیش ازآن خراسان را به تسخیر خود در آورده بودند و. هنگامی که آوازۀ شکست مغولان در پروان، به خراسان رسید، مردم در شهرها و روستاها بر آنها شوریدند، چنان‌که در هرات پس از کشتن شحنه و عامل مغول، هرکه را از آنها یافتند، هلاک کردند و برای شهر خویش فرمانروایی برگزیدند. چنگیز از شنیدن خبر شکست مغولان در پروان، بسیار خشمگین شد و خود درصدد حمله به سپاه جلال‌الدین برآمد ، تا ضرب شصتی را كه از لشكر جلال الدین [1][10]چشیده بود جبران كند، وهمچنان هم شد . كه این واقعه به طورتفصیلتر بیان خواهد شد.و چنگیز پس از شکست جلال‌الدین بر کنارۀ رود سند، ظاهراً تابستان 619ق را در چمنزارهای پروان به سر برده است .[2][11]

2.      شكست انگلیسها

 همچنانكه از تاریخ بر می­آید در طول بستر زمان جامعة موفق بوده كه هیج نیروی اتحاد آنان را از بین نبرده باشد و با وحدت و یكپارچگی شان در برابر تمام مشكات مقاومت واستادگی نموده باشد این نوع طوایف وجوامع تازمانیكه اختلاف در بین شان نفوذ ورسوخ ننموده به پیروزی رسیده ولودر ظاهر شكست خوده وقتل عام گردیده باشد، ولی اكثر چنین جامعه ده اهداف شان نائل آمده است ، ولی زمانیكه به مرض اختلاف ودگانگی مبتلا گردیدناچار تن به ذلت داده ومزه تلخ شكست ونابودی را چشیده است. كه ازجمله می­توان جنگهای افغانستان در برابر متجاوزین انگیلس را می توان اشاره كرد.مخصوصاً ولایت پروان .

در دوران جنگهای سه گانه مردم افغانستان در قرن نوزده با انگلیس بازهم پروان دژ استوار و دیواری عبور ناپذیردربرابرمتجاوزین­انگلیسبود                                                                                                                                                                                       پروان یک‌بار دیگر در سدۀ 13ق/19م صحنۀ نبردی دیگر قرار گرفت. در در سال ۱۸۴۱ و در جریان جنگ. ق/1840م میان امیر دوست‌محمدخان(از سلسلۀ محمدزایی) و انگلیسیها روی داد. چند فرمانده انگلیسی کشته شدند و امیر دوست محمدخان پیروز گردید؛ در سال ۱۸۴۱ و در جریان جنگ انگلیس با افغانستان، یک هنگ از سربازان انگلیسی مستقر در چاریکار  پروان قتل عام شدند. و امیر دوست محمدخان سربلند از میدان بیرون آمد.

 اما او بدون بهره‌گیری از پیروزی خود به سبب بی‌اعتمادی به خوانین کوهستان، ناآگاهی از  بعد از هم‌گسیختگی سپاه انگلیسیان و نیز به سبب تزلزل روحی ناشی از شایعات یأس‌آوری که جاسوسان بیگانه در اردوگاهش پراکنده بودند، خود را تسلیم دشمن نمود. درحالی که اگر پیروزی پروان را دنبال می‌کرد، انگلیسیها با یک شکست بزرگ ومفتضحانه روبه‌رو می‌شدند.تاریخ این نبرد را یکی از آخرین صحنه‌های ظهور دلاوری دوست‌محمدخان در برابر انگلیسیها دانسته‌اند .و شهر کنونی جبل‌السراج[که جای‌گزین پروان باستانی گردیده] نیز در جنگهای داخلی افغانستان، بارها محل درگیری نیروهای متخاصم بوده است [3][12]

3.      شكست روسها 

همچنانكه گفته شد در طول بستر زمان جامعة موفق بوده كه  و با وحدت و یكپارچگی شان در برابر تمام مشكات مقاومت واستادگی نموده  این نوع طوایف وجوامع تازمانیكه اختلاف در بین شان نفوذ ورسوخ ننموده به پیروزی رسیده از جملة چنین جوامع می توان مجاهدین پروان وناحیه ی شیران پنج شیر را نامبرد كه نیروهای قدرت مند شوروی نتوانست از آنان باج بگیرد بلكه با اتحاد وهمبستگی شان توانست بادها روسها را شكست دهد.

 آثار تاریخی ولایت پروان:

1.               حصار های کهنه اسکندر کبیر که قبلا اعمار شده بود

2.               قصر جبل السراج که حبیب الله خان انرا تکمیل کرد

3.               و و دیگری بگرام است که پایتخت شاهان کابلی بوده و دارای یک حصار چهار ضلعی بنام (کرنه و یا تترا گون) نیز یاد      می شود، که در زبان هندی بنام شهر بزرگ و مهم ترجمه شده و اکنون در مجاورت ان ساحهء میدان هوایی بگرام اعمار گردیده است. کوه صافی سپر دیوار دفاعی ان محسوب می شود. از بگرام ان وقت به کابل از راه کوه قلعه حاجی راه مستقیم کشیده شده بود که کابل شاهان مستقیماً به بالا حصار کابل می امدند، درین طول راه به دو طرف سرک درختهای انبوه وجود داشت که عابرین از شعاع افتاب محفوظ می­بودند.

موقعیت اجتماعی ،مواصلاتی و اقتصادی 

مواصلاتی:ولایت پروان از چند رهگذر مورد توجه دولت و مردم کشور بوده،

1.                    نزدیکی ان به پایتخت و

2.               خوش اب و هوا بودن و

3.               محل عبور و مرور کاروان ها ی تجارتی چه در گذشته و چه درحال بر رونق این ولایت افزوده است.

4.                از طرف دیگر پروان یکی از ولایات صنعتی کشور به حساب می­آید. هرچند پیداوار طبیعی ان اندک است اما از لحاظ موقعیت استراتژیک خود همواره مورد توجه بوده، که متاسفانه با این ویژگی ها هنوز سازنده ای نداشته است.

 پس ازان که امیر حبیب الله خان کلکانی در سال 1928 با مرکز قرار دادن پروان در شورش های ضد حکومتی توانست حکومت امان الله شاه را سرنگون کند ، پروان برای اولین بار به مثابه منطقه تاج بخش تاجگیر شناخته شد. از این رو ، وقتی نادر خان به قدرت رسید ، برای درهم کوبی روحیه این مردم ، کسان زیادی ازمردم را کشت و دارایی های شان را غارت کرد . همچنان برای تداوم سلطه خود بر این مردم ، به جا به جا سازی طرفداران خود درین نقاط مختلف پروان پرداخت.

وضع فرهنگی:

 اطلاعات و کلتور و معارف

 روزنامه پروان با تیراژ 750 نسخه در روز در مرکز ولایت پروان به چاپ می رسیدد است. این ولایت دارای یک پوهنتون تعلیم و تربیه می باشد، که به تعداد 990 نفر محصل در حال آموزش میباشند، که 886 محصل ذکور و 104 محصل انا ث مشغول تعلیم می­باشند.در سال 1386 به تعداد 345 نفر جذب گردیده که از جمله 300 نفر ذکور و 45 نفر انا ث میباشند و همچنان د رسال 1386 به تعداد 204 نفر محصّل فارغ التحصیل گردیده اند. 190 نفر از طبقه ذکور و 14 نفر از انا ث می­باشند:

در سال 1349 در ولایت پروان 175 باب ، 24285 نفر متعلم  به تعداد  5729 نفر معلم  به تدریس و آموزش دانش آموزان می­پردازند، که از جمله 5020 نفر معلم ذکور و 709  .نفر معلم وجود داشته که به تعداد 20 باب مکتب ذکور 28 باب مکتب انا ث و 127 باب مکتب ذکور و انا ث که به طور مشترک درس می­خواندند وجود داشت، که در همان سال از جمع 151000، طفل بین سنین 7 الی 12 سال 16 درصد شان شامل مکتب بود  که رشد چندان بالایی را نشان نمیداد. 

موقعیت جغرافیایی پروان

ولایت پروان از طرف شرق با ولایت کاپیسا و از طرف غرب با ولایت بامیان و از طرف شمال با ولایت بغلان و از طرف جنوب با ولایت کابل و میدان وردک در ارتباط است. [4][13]

لوئیس دوپری دركتاب خودبنام تاریخ وجغرافیای افغانستان : بطور كلی اغراق نیست كه گفته شود كو های شرقی افغانستان متأثر از چهار درّه اصلی است درّه كابل در منطقه مرتفع به ارتفاع 1500تا 3600 متر كه رشته كوه پغمان درشمال غرب كابل واقع شده است . سفید كوه درجنوب شرقی كوه بابا درغرب سربرافراشته رود كابل ازتنگی غارو احداث شده و به جلال آباد جریان دارد [5][14]

2- دومین درّه مهم پهناور كوهستان پنجشیر است كه كوه دامن وچاریكار را شامل می گردد وبه درّه های نجرو وتگو منتهی می شود . درّه پنج شیر راه ارتباطی شمالی – جنوب مورد استفاده عشایر است كه تابستان به بدخشان ودر زمستان به لغمان وجلال آباد می روند.

3- غوربند سومین درّه مهم است كه درجهت شرق به غرب چاریكار به تنگه شیبر امتداد دارد.دراینجا كف درّه پهن تر وارتفاع آ ن بیشترازپنجشیر است[6][15]

اقلیم و آب و هوا

پروان دارای اب و هوای معتدل بوده از جمله منطقه اقلیمی و تحت استوایی و معتدله تویصف می شود. باد پروان از شمال به جنوب می وزد و از کوه های هندو کوش منبع گرفته  به استقامت کابل هوای گوارا و خوشایند را انتقال می دهد، در زمستان برف و در بهار باران می بارد. مقدار بارندگی سالانه بین 300 الی 400 ملی متر بوده و در سالنگها بین 800 الی 1000 ملی متر ثبت شده است، اغلباً برف باری سالنگها ساحهء هندو کوش و شمال پروان را سرد می سازد تابستان ان گرم بوده، حرارت ان بین 25 الی 30 درجه ثبت شده، اما زمستان ان سرد و درجه سردی هوا در سالنگها زیر 25 درجه و در چاریکار و جبل السراج زیر 5 الی 10 درجه پایین می آید.


[2][11] -  میر غلام محمد غبار، افغانستان در مسیرتاریخ ،چاپ اول مطبعه دولتی كابل، 1346چاپ دوم پیام مهاجر ،ایران قم 1359ص671

[2][11] - فرهنگ بزرگ جهان اسلام واژه پ

[4][13] - بصیر اخمد دولت آبادی، شناسنامه افغانستان، نشر تهران، 1387،ص178

[5][14] - دوپری، لوئیس ، تاریخ وجغرافیای افغانستان، مترجم جعفررسولی ،ناشر:  چاپ: چاپخانه علمیه ،ص 24 

[6][15] - همان

[7][16] - دوپری، لوئیس ، تاریخ وجغرافیای افغانستان، مترجم جعفررسولی ناشر:  چابپ: چاپخانه علمی ازص 24 - ببعد

[8][17] - I:\ شهید سید مصطفی کاظمی، معلومات عمومی ولایت پروان -.htm



نوع مطلب : تاریخی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 




Admin Logo
themebox Logo



شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic